จะมีสิ่งใดประเสริฐไปกว่าการที่มนุษย์ได้เรียนรู้ที่จะรู้จัก เข้าใจ และพัฒนาตนเองไปสู่เป้าหมายสูงสุดของการมีชีวิตอยู่ด้วยความจริงและความดีงาม การก้าวไปสู่เป้าหมายดังกล่าว
เราต่างก็มีวิธีการหลากหลายที่จะปฏิบัติเพื่อมุ่งสู่ความจริงและความดีงามนั้น "นพลักษณ์" เป็นศาสตร์ที่สำคัญศาสตร์หนึ่ง ที่มุ่งเน้นให้มนุษย์เรียนรู้ที่จะรู้จักตนเอง และพัฒนาตนเอง จากจุดที่เป็นลักษณะเฉพาะของแต่ละบุคคล ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มที่สำคัญของการเข้าถึงเป้าหมายดังกล่าว ประกอบกับการที่เราได้เรียนรู้นพลักษณ์ พร้อมกับแนวทางพุทธศาสนาที่สอนให้มนุษย์ เข้าสู่ความจริงและความดีงามอันแท้จริง ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกว่า มีความกระจ่างชัดในชีวิตขึ้นมาก ทั้งความเข้าใจต่อตนเอง และผู้อื่น

ข้าพเจ้าได้เข้าอบรมเบื้องต้น ตลอดจนการอบรมที่เกี่ยวกับ ปีก ลูกศร แรงจูงใจ และกลไกป้องกันตนเอง โดยท่านสันติกโรภิกขุ ท่านดุษฎี เมธังกุโร และท่านยโสธโรภิกขุ ทำให้เข้าใจถึงกลไกที่ขับเคลื่อนให้พวกเรามีชีวิตอยู่ และเข้าใจตนเองมากยิ่งขึ้น ตั้งแต่การสามารถระบุตนเองว่าเป็นบุคคลในลักษณะใด ซึ่งเป็นฐานที่สำคัญที่สุดแล้ว ปีกและลูกศรยังเป็นสิ่งที่ทำให้เข้าใจได้ถึงการที่มนุษย์มีการปรับสมดุลย์ในตนเอง เมื่อเรามีจุดแข็งใดในลักษณ์ตนเองแล้วทั้งปีกและลูกศร ยังเป็นตัวทำให้มนุษย์ไม่เกิดความตึงทางความคิด และอารมณ์ในทางใดทางหนึ่ง

ในเมื่อแรงจูงใจ และกลไกป้องกันตนเอง ทำให้เข้าใจในลักษณ์ตนเอง และความชัดเจนของลักษณ์อื่น ๆ มากขึ้น เนื่องจากพฤติกรรมภายนอกจะออกมาเหมือนกัน แต่แรงจูงใจจะเป็นตัวระบุความต่างของลักษณ์นั้น ๆ ได้อย่างชัดเจน เนื่องจากในชีวิตปกติ เราคงไม่ค่อยถาม หรือไม่เคยถามตัวเองว่า จริง ๆ แล้วทำไมเราจึงหาเงิน เรามีเป้าหมายในการพูดอย่างไร เป็นต้น แต่เมื่อเราพยายามหาคำตอบ จะเห็นว่า เหตุผลแตกต่างกันมาก เช่น ในลักษณ์ 1 จะมีแรงจูงใจ คือ การมีมาตรฐานชีวิตในระดับที่ตัวเองตั้งใจไว้ ถ้ามีอุปสรรคจะแก้ไขจนได้ เพื่อแสดงและยืนยันในความถูกต้อง หรือลักษณ์ 7 ที่มีแรงจูงใจ คือ ความเป็นคนอิสระ ไม่ต้องมีระเบียบ การหาประสบการณ์ของแปลกใหม่ ท่านสันติกโรภิกขุ ได้อธิบายไว้ว่า ในนพลักษณ์ คำว่า "แรงจูงใจ" จะนำมาใช้ในแง่บวก ส่วนแง่ลบ จะเรียกว่า สิ่งหลีกเลี่ยง และกล่าวอีกว่า ทั้ง 2 สิ่งนี้เป็นเรื่องธรรมดาในชีวิตมนุษย์เรา อย่าเชื่อว่า ถ้าได้สิ่งเหล่านี้แล้วชีวิตจะสมบูรณ์ แรงจูงใจจะทำให้เราดำเนินชีวิตไปเรื่อย ๆ ส่วนเจ้าสิ่งหลีกเลี่ยง จะเป็นตัวกดดันให้เราสร้างกลไกป้องกันตนเอง มนุษย์จะมีกลไกป้องกันตนเองทั้ง 9 ลักษณ์ โดยจะมีกลไกของคนลักษณ์ 3 6 9 เป็นกลไกหลัก และกลไกเฉพาะลักษณ์ของตนเองเป็นเอก ลักษณ์ 1 จะมีกลไกป้องกันตนเอง ในเรื่องการแสดงออกในทางตรงกันข้าม ( Reaction - Information ) ซึ่งเมื่อมาสังเกตตนเองแล้ว จึงเพิ่งตระหนักชัดว่า การกระทำหลายอย่าง คือสิ่งที่เรากำลังปกป้องตัวเองอยู่ เพราะเดิมไม่เคยคิดเช่นนี้ แล้วยังรู้สึกมั่นอกมั่นใจในลักษณ์ที่มีสาระด้วย ลักษณ์ 1 มักจะเก็บกดความรู้สึกที่มีอยู่ และแสดงในทางตรงกันข้าม ไม่ใส่ใจความรู้สึก บางทีอยากจะเล่น อยากทำอะไรไร้สาระ แต่ก็ไม่ทำ กลับทำตัวมีสาระ ดูน่าเชื่อถือแทน